johannclaassen

Ek skryf (gewoonlik) soos dit is…

Moederstad (2.2.2019)

Architecture has its political uses. Public buildings being the ornament of a country, it establishes a nation, draws people and commerce, makes the people love their native country. -Sir Anthony Wren (1632-1723).

Kaapstad, die Moederstad, bly vir my die stad met die mooiste argitektuur. Baie daarvan het weliswaar verlore gegaan weens swak deurdagte besluite in die verlede maar dit wat oorgebly het, is steeds ‘n sieraad vir die stad. Gelukkig is daar deesdae ook baie organisasies wat kliphard baklei om te behou en te bewaar.

Hier is ‘n paar (selfoon)foto’s vir diegene wat waardering het vir die Ou Stad.

Burger Waghuis 1755

Burger Waghuis Burg straat aansig

Burger Waghuis en Metodiste kerk Thomas Bowler 1854

Hierbo is die Burger Raad- en Wachthuis, opgerig in 1755. Die eerste foto is geneem vanaf die Groentemarkplein en die tweede is die Burgstraat-aansig. Die derde foto is afkomstig uit die boekie van William Fehr, The Old Townhouse. Die tekening is gemaak deur Thomas Bowler (1812-1896) en die beskrywing gee dit aan as ‘n tekening gemaak in 1854. Ek het ‘n vermoede dat die tekening foutief gedateer is aangesien die kerkgebou eers in 1879 voltooi is. Die gebou kort beslis aandag.

Metodiste kerk

Heining Metodiste kerk

Metodiste kerk en toeriste

Die Metodiste Kerk. Voltooi en ingewy in 1879. Die gedeelte waar ons rondgeloop het, het gewemel van toeriste. Ek was ook bly om te sien dat baie van hulle vergesel was van die plaaslike gidse.

Groentemarkplein stalletjies

Stalletjie Groentemark plein

Groentemarkplein. Daar is glad nie ‘n tekort aan Afrika-kuns nie. Ek het die boekstalletjie(s) gemis wat in die verlede daar was. Miskien was ek net op die verkeerde dag daar. Daar was voorspel dat dit gaan reën…

Rev. Hornabrook RF Metropolitan Hall bef. 1859

Hoeksteen van die Metropolitan Hall in Burgstraat. Die predikant was ook verbonde aan die Metodiste kerk.

Hooggeregshof

Die huidige Hooggeregshof-gebou. Keeromstraat.

Wiener building 1902 cnr Long en Leeuwen

Die Wiener-gebou, h/v Lang- en Leeuwenstraat. c.1902.

Tyne Buildings bef 1900

Die Tyne-gebou. Langstraat 140. Opgerig voor 1900.

Long street 112 Twinell building bef 1920

Die Twinell-gebou. Langstraat 112. Opgerig c.1920 in welke jaar daar ‘n hysbak installeer is in die gebou.

Burg street Chambers c1900

Burg street Chambers. Opgerig c.1900.

Hawe Waterfront

Die V&A Waterfront. Altyd lekker om daar te gaan rus na ‘n uitstappie.

Mimiek Waterfront

‘n Mimiekkunstenaar by die Waterfront. Seker een van die heel bestes wat ek al gesien het.

© 2019. Tensy anders aangedui, is al die foto’s deur myself geneem.

Die Pes van Petrusville

Vir eeue reeds is die mensdom geteister deur die een of ander plaag. Dink maar aan die Groot Plaag of Swart Dood soos dit algemeen bekend staan. Daar word gereken dat daar in die afgelope duisend jaar meer mense weens builepes omgekom het as in al die oorloë en rebellies saam. Skrikwekkend!

Suid-Afrika sou ook sy sporadiese uitbrake van Die Plaag gehad het. Tydens die Anglo-Boereoorlog, toe die plaag op sy felste was in Suid-Amerika en Indië, was voer vandaar deur die Britte ingevoer om hul perde van kos te voorsien. Die voer was erg deur geïnfekteerde rotte besmet en kort voor lank het al die hawestede asook Johannesburg, opgeskeep gesit met ’n builepes probleem. Dit was veral in Brickfields in Johannesburg waar die plaag buite beheer was. In 1904 was die regering genoodsaak om drasties op te tree en alle inwoners is uit die gebied verwyder. Dit was afgekamp met sinkplate en alles daarbinne was aan die brand gesteek. Duisende rotte is sodoende vernietig. Die plek was skoongemaak, nuwe erwe en strate was aangelê en sou daarna bekendstaan as Newton.

Gedurende die jare 1900-1905 was 1694 gevalle van builepes in die een of ander vorm aangemeld en 947 sterftes as gevolg daarvan, is geregistreer. Groot projekte was in al die hawestede van Suid-Afrika van stapel gestuur maar dit was veral die projek in Port Elizabeth wat aandag trek omdat baie inligting daaroor vervat is in die sogenaamde Blou Boek van die departement Openbare Werke van daardie tydperk.

Die volgende infrastruktuur is in ’n baie kort tydjie gedurende 1901/1902 in Port Elizabeth voorsien:
• Ontsmettingstoestel in Jettystraat
• Kantore vir die Plaagraad en dokters
• Slaapkwartiere vir dokters, verpleegsters en bediendes
• Akkommodasie vir blankes
• Lykshuis
• ’n Kontakkamp(met toerusting en hulpmiddels), ’n gebied wat afgesper was vir diegene wat moontlik in kontak gekom het met die infeksie.
• Die afkamping van graan voorrade by die hawe
• Akkommodasie vir swart helpers
• ’n Washuis
• ’n Ontsmettingstoestel by Lazaretto
• Behuising vir verpleegsters by Lazaretto
• ’n Dreineringstelsel by Lazaretto
• Afkampingsgebied by Lazaretto
• Aandag is ook gegee aan kleiner items soos die opstel van kaarte, die bevoorrading van die apteek, die vervaardiging van ’n dissekteertafel vir die lykshuis, wasgoedlyne, oprigting van waghuise en die aanbring van rakke waar nodig.
• Stalle vir perde
• ’n Kantoor waar toestemmingsbriewe, om die gebied te verlaat, uitgereik is
• ’n Distrikskantoor by die Mill Park woonbuurt
• ’n Verhoorafwagtende binnehof by die bestaande gevangenis
• ’n Tydelike toesluitplek by die bestaande gevangenis
• Akkommodasiekamp by Noord End
• Moniteringshutte
• Nuwe vuilput
• Stoomketels

Die verspreiding van die Pes is later so goed as kan kom onder beheer gebring en mettertyd het daar, behalwe die uitbrake in 1914 en 1938, slegs enkele geïsoleerde gevalle plaasgevind. Maar wat niemand geweet het nie is dat dit intussen versprei het na die veld, die droë gebiede van die Groot-Karoo. Die gewone Vaalveldmuis, die Springhaasrot en die Witoor-Springhaasrot was veral die sondaars maar ook die slagoffers want die infeksie was deur vlooie van die een rot/muis oorgedra aan ’n ander. En dit is ook vlooie wat dit onder andere oordra aan die mens.

Op 5 November 1928 stuur die landdros van De Aar ’n telegram aan sy departement in Pretoria. Dit lui soos volg:
Reports of rats dying in town, 24 in one garden, 6 in another. Have sent specimens to Medical Research Institute, Johannesburg. Health Inspector cremating dead rats, which are infested with fleas.

In daardie stadium was De Aar ’n klein dorpie met 1800 inwoners van wie 700 blankes. Destyds was dit ’n belangrike en besige spoorwegaansluiting met roetes na Port Elizabeth, Oos-Londen, Prieska en Suidwes-Afrika(Namibië).

Gelyklopend met die landdros se telegram was daar ook berigte in die pers van dié episoötiese siekte. Daarvolgens sou duisende siek en sterwende knaagdiere die dorp binnegestroom het en dat daar ’n groot ‘trek’ van knaagdiere van die weste na die ooste goed op dreef was. ’n Plaaslike dokter het rapporteer dat terwyl hy op pad was na De Aar hy verby duisende van hierdie knaagdiere gery het. Die munisipaliteit het dadelik groepe mense met stokke, lanterns en honde op die been gebring wat gedurende die nag moes probeer om die aantog te stuit. Amptenare waaronder dr. Laing, die assistent mediese inspekteur en Knaagdier-inspekteur Chivres het twee dae na die aanvanklike berigte in De Aar opgedaag en hoewel hulle bevind het dat van die berigte baie oordrewe was, hulle tog van mening was dat daar ’n plaag aan die ontwikkel was. Dooie rotte en muise was oral te vinde en dit was veral by die treinspore waar die tekens duidelik was dat die diere baie siek en aan’t vrekte was. Sommige het voor die spore dood gelê en ander het wel oor die eerste spoor kon kom maar het dit nie oor die tweede spoor gemaak nie.

Intussen was daar reeds twee menslike sterftes teen 17 November 1928 in die dorpie Petrusville – sewentig kilometers noord-oos van De Aar. Beide die gevalle se diagnose was bevestig deur middel van ’n na-doodse ondersoek sowel as laboratorium-toetse – builepes, die tipe met terminale longontsteking en die ander, longpes.

Die dokter wat die na-doodse ondersoeke gedoen het, was ene Donald Munro Maciver. ’n Knap medikus en briljante diagnostikus. Ongelukkig vir hom doen hy ook die siekte op. Die voorlopige diagnose word later bevestig en in die Goewermentskennisgewing van 24 November 1928 word gerapporteer dat sy toestand besig is om te verbeter en die volgende maand was hy sommer baie beter en sterk aan die herstel. Hoewel hy heeltemal herstel, verloor hy in die proses ’n oog en een van sy arms.

Dokter Maciver is op 29 Mei 1875 gebore in Stornoway, Skotland, die seun van Alexander Mackenzie Maciver en Annabella Gunn. In 1898 studeer hy aan die Universiteit van Aberdeen en bied die grade M.B. en Ch.B. aan. In 1914 is hy ten volle gekwalifiseerde dokter en iewers ná of vóór dié datum emigreer hy na Suid-Afrika weens gesondheidsredes. Na twee jaar op Somerset-Oos verhuis hy na Petrusville waar hy die res van sy lewe spandeer. Hy tree in Kimberley in die huwelik met Ellen Sophia Dunn, dogter van Henry Burton Dunn en Hendrina Christina Fredrica van der Hoeven. Uit die huwelik word twee dogters en een seun gebore. Een van die dogters is Marjorie Lewis Maciver. Sy sou later in die huwelik tree met John Henry Eckley Dykman. Die paartjie skei egter op 20.8.1938 en sy trou later weer met Walter Christopher Carey. Hulle weë skei ook in 1958.

Dokter Maciver sterf op 23 Augustus 1934 in die Kimberley hospitaal weens septisemie.

Bronne:
• The Lancet, 1901
• The British Medical Journal, 1929
• SESA, volumes 2,4,8,9 en 11
• Patrick Duncan Papers, Universiteit van Kaapstad. (A18.2.1 – A18.2.5 – correspondence with dr. Maciver of Petrusville for relief from the government for incapacitation from bubonic plague, 1929).
• SA Medical Journal, 1934
• The Journal of Hygiene, 1930
• CLAASSEN, JH, ongepubliseerde familie navorsing

© 2018 JH CLAASSEN

MACIVER Donald Munro Petrusville BP

Dr. Maciver se graf in Petrusville. Foto: http://www.eggsa.org

Die Stemme van ons Gewete

Om te (kan) vergewe, is ’n goeie eienskap; om te vergeet, ’n swak eienskap. Vergeetagtigheid as gevolg van ’n siekte behoef geen verdere debat nie, maar vergeetagtigheid omdat jy dit so verkies of te lui is om te onthou, is onverskoonbaar. Myns insiens is die Suid-Afrikaners ’n uiters vergewensgesinde, maar terselfdertyd ook ’n vergeetagtige nasie. Dit is verder algemeen bekend dat hulle nie vreeslik lief is vir lees nie en as hulle wel lees, lees die meerderheid van hulle nie wyd genoeg nie of bloot oppervlakkig. Gaan praat maar met uitgewers, skrywers en bibliotekarisse.
As mens die kommentaar op sosiale media gaan lees sal jy agterkom hoe oppervlakkig die gemiddelde Suid-Afrikaner lees. Nuusblaaie plaas daagliks die hoofopskrifte van hul gedrukte uitgawes op sosiale media met ’n skakel na die betrokke berig in hul elektroniese uitgawes. In die meeste gevalle sal mens nie die volledige berig kan lees nie omdat jy nie ’n intekenaar van die betrokke publikasie is nie. Dit verhoed egter nie die meerderheid van die kommentators om, sonder om die berig te gaan lees, uitgesproke te wees nie. Haatspraak is gewoonlik aan die orde van die dag. Veral as dit ’n swart persoon is wat van die een en ander beskuldig word maar nog nie in ’n geregshof skuldig bevind is nie, sal sommige wit mense histeries ongeletterde uitsprake maak. Die ander kant is natuurlik ook waar maar hierdie skryfsel gaan nie oor wie die hardste skree en geraas maak nie.
Vry onlangs het daar ’n voorbladberig in die Sondagkoerant, Rapport verskyn wat beweer dat sekere ministers uit die apartheid-era hulle besig gehou het met pedofilie. Ek wil nie op die berig uitbrei nie, want dit is daar om te lees en intussen het ander koerante ook op die wa geklim en berigte met dieselfde strekking geplaas. Die Rapport het ook ’n uittreksel geplaas van die boek, The Lost Boys of Bird Island/Die Seuns van Bird Island. Die skrywers is die oud-joernalis, Chris Steyn en oud-speurder, Mark Minnie*. Die voorwoord is geskryf deur Marianne Thamm, ’n gerekende skrywer en joernalis. Behalwe om skok onthullings te maak (vir die oningeligte) het hulle myns insiens ook daarmee probeer om getuies na vore te laat kom; om uiteindelik dieper te gaan krap. Om die waarheid uiteindelik te laat seëvier en om geregtigheid te laat geskied aan die slagoffers en hul familie.
Onmiddellik na hierdie berigte het die sosiale media ontplof! Hoe durf hulle (die skrywers)?! ’n Pot stront! Hoekom nou (eers)? Nog ’n manier om die wit man te laat skuldig voel. Sensasiesoekend. Ander sou mos daarvan geweet het. Hoekom is dit nooit onder die Polisie se aandag gebring nie?, was van die reaksies. Reaksies, wat hoofsaaklik van wit mense gekom het – sonder dat die meerderheid van hulle die Rapport of die boek onder oë gehad het. Ek wil my verstout deur te sê dat as die ‘aangeklaagdes’ swart was, hulle in hierdie stadium reeds skuldig bevind sou gewees het deur daardie einste groep. Bewyse daarvan is oral te vind op die sosiale media.
Meeste van hierdie geraasmakers ken nie die skrywers nie, weet nie van hulle bestaan nie en het (dalk gerieflikheidshalwe) vergeet van die koerantberigte van destyds of nooit die boeke wat oor hierdie onderwerp geskryf is, gelees nie. Sommige was dalk ook nog nie gebore toe die aanvanklike berigte daaroor verskyn het nie – hulle word in ’n mate verskoon.
Vir Mark Minnie ken ek nie, maar ek weet dat hy die speurder was wat vir Dave Allen, ’n intieme vriend van wyle oud-minster John Wiley, in hegtenis geneem het op aanklagte van seksuele misdrywe met minderjarige seuns. Twee dae daarna is hy dood gevind op die strand. Oënskynlik selfdood (dit was ook die amptelike bevinding). Allen sou ook voor sy dood aan Minnie gesê het dat Wiley net so skuldig aan seksuele misdrywe met minderjariges is as wat hy was. Minnie het dit ook destyds aan Die Burger bekend gemaak. Maar terwyl Minnie met die ondersoek teen Allen besig was, was hy op vele vlakke ontmoedig om met die ondersoek voort te gaan, trouens hy was deur die senior staatsaanklaer gevra om die ondersoek te staak. Die dossier was uit sy kantoor verwyder en later was hy ook deur die veiligheidspolisie ondervra oor die aard van sy ondersoek. Vier dae na die dood van Allen word Wiley op 29 Maart 1987 ook dood gevind. In sy kamer, met ’n skietwond deur sy kop. Hoewel daar baie onbeantwoorde vrae is rondom die omstandighede van sy dood was die amptelike bevinding dat hy selfdood gepleeg het.
Vir Chris Steyn ken ek deur die lees van haar berigte in die Cape Times en ander nuusblaaie. Ook het ek haar boek, Publish and be Damned, wat in 2006 verskyn het, gelees. Hoofstuk 9, getiteld Sex and death in the cabinet, het ek meer as een keer gelees. Daarin vertel sy van haar deeglike ondersoekwerk in die Wiley-sage. Die verbintenis met Allen en Bird Island en hoe sy ’n uitgebreide berig vir haar koerant voorberei en voorgelê het. Uiteindelik het slegs ’n afgewaterde weergawe daarvan in die koerant verskyn.
Chris Steyn is een van die laaste ware ondersoekende joernaliste van hierdie land, een wie se integriteit heeltemal bo verdenking is. Selfs die veroordeelde moordenaar, Clive Derby-Lewis, het, toe hy ingevolge artikel 29 van die Veiligheidswetgewing aangehou was aan niemand anders kon dink aan wie hy sy aandadigheid aan die moord op Chris Hani, bekend wou maak nie. Tydens Derby-Lewis se amnestie verhoor en in kruisondervraging deur adv. Bizos, laat hy hom soos volg uit: Bizos: But why did you trust miss Steyn to keep this secret of yours when you realised that she could put two and two together and you must have had some respect for the police handwriting expert. Why did you take this chance unless you trusted her that she would keep your secret? Derby-Lewis: Mr. Chairman, I identified her as one of the few journalists who exist, whose ethics and integrity are more important than anything else.
Toe sy oor apartheidsvergrype berig het en probeer berig het, is sy gedreig met selfs die dood. In ’n stadium moes sy na die buiteland vlug omdat sy geweier het om haar bronne bekend te maak. Baie van haar ondersoekwerk is bloot afgemaak as ’n klomp bewerings maar jare later tydens die sittings van die Waarheids- en-versoeningskommissie was dit erken deur hoë polisie offisiere ensovoorts. Baie mense sal nie eens meer onthou nie dat dit sy was wat verantwoordelik was vir die berigte oor die buite-egtelike verhouding van Allan Boesak en Di Scott. En terselfdertyd die polisie se spioenering op gewone burgers op die lappe gebring het. Hiervoor was sy en haar redakteur voor die media tribunaal gedaag maar is uiteindelik gelyk gegee.

’n Ander uitstekende ondersoekende joernalis, Jani Allan, skryf in 2015 in die Daily Maverick onder andere soos volg:

I had become friends with Geoffrey Allen [broer van Dave Allen], a fine reporter but an alcoholic. When drunk, Geoff would regale me with stories about who the “spooks” were in the newsroom. Geoff would ramble on about “Sister Agnes” Magnus Malan, and a place called Bird Island where naughty things went on with large fromages in the South African Defense Force and young men. He told me about the Info Scandal and Gordon Winter and Wouter Basson and General van den Bergh, and how, even you, were a spook, Mr Myburgh.

En so kan mens vir ure aangaan. Daar was nie destyds persvryheid nie. As jy die absolute waarheid wou verkondig moes jy jou wend tot die alternatiewe pers – soos byvoorbeeld die Vrye Weekblad. Daar was ander ook maar dit was die Vrye Weekblad wat die bestaan van moordbendes in die polisie onder die publiek se aandag gebring het. En aan die begin was dit juis die Afrikaanse pers wat die ergste kritiek teenoor die Vrye Weekblad geopenbaar het. Maar dit was omdat hulle die regering van die dag slaafs gedien het. Ons het ook gerieflikheidshalwe vergeet hoe die Vrye Weekblad sy deure moes sluit; die finansiële uitgawes aan die vele hofsake het sy tol geëis. Veel later moes ons by wyse van die amnestieverhore verneem dat dit wél alles die waarheid was.

Dus het hierdie hele onthulling my nie verbaas nie. Van ’n regering wat absoluut geen respek vir sy burgers gehad het nie, wat ’n groot deel van die bevolking onderdruk het met drakoniese wette, wat joernaliste gemuilband en in die tronk gestop het, mense vermoor het, kan jy enigiets verwag!

Aan die adres van diegene wat vra, hoekom nou?: Hoekom nié nou nie?! Wil julle soos die apartheidsregering van destyds vir mense kom sê wanneer hulle wat moet skryf? Jy kan oor die geskiedenis enige tyd skryf. Daarom skryf ons, 116 jaar na die afloop van die Anglo-Boereoorlog, steeds daaroor.

Aan die adres van die skrywers en joernaliste: Skryf! Skryf! Skryf!

*Sy lyk word op 14.8.2018 gevind. Oënskynlik selfdood.

Verdere leeswerk: http://www.historicalpapers.wits.ac.za/?inventory/U/collections&c=AK2883/R/8368
Chris Steyn-Barlow, Publish and be Damned – Two Decades of Scandals. 2006.

© 2018 Johann H Claassen

Oom Jose, die man van die doodsklub

Ek luister vanoggend weer na die aaklige geluid wat die ambulans maak toe dit hier in die Hoofstraat afjaag. En ek wonder so by myself of die slagoffer/pasiënt se begrafnisboekie darem in orde is. Want, soos ons heel dikwels lees, gooi die bestuurders van hierdie lewensreddingsvoertuie soms die goed om – met gepaardgaande lewensverlies.

Wat my  toe laat dink aan ou Jose (uitgespreek Jous deur die Oudtshoorniete) van Oudtshoorn. Hy het by AVBOB gewerk en was verantwoordelik om die maandelikse/weeklikse premies te gaan kollekteer by die kliënte en dan terselfdertyd sommer ook die bemarking van nuwe produkte gedoen.

Ek was seker maar so vyf of ses jaar oud en ons het nog in die dorp gewoon in daardie stadium. Ek het hom dus toe nog in die fleur van sy lewe sien ry in die straat waar ons gebly het. Op ‘n  (amptelike) swart dikwielfiets. Geklee in ‘n swart baadjie, wit hemp en ‘n kleurvolle das. Met ‘n grys langbroek in die winter en ‘n grys kortbroek met lang kouse in die somer. Die baadjie se moue het aan die agterkant by die elmboë leer insetsels gehad sodat dit nie te gou verslyt nie. Die langbroek se pyp aan die ketting se kant was met so ‘n netjiese staalklampie vasgemaak. Sodat die broekspyp nou nie in die ketting kan beland nie en ook om dit te beskerm teen die olierige rat. Sy leertas met die nodige dokumentasie, koevertjies met geld, en dies meer het aan die balk van die fiets tussen sy bene gehang. Wie onthou dit nog?

Daardie tyd het kinders vir al wat ‘n mens in die straat gewaai, iets wat jy nie vandag al te dikwels sien nie. En almal het die oom geken. Hy was immers die man van die doodsklub. Hy was nie ‘n baie oorvriendelike mens nie maar hy het darem altyd terug gewaai.

En dan, een keer per maand het hy by ons huis aangekom om die premie te kom haal. Soms het ek klaar gereed op die stoep gestaan en die koevertjie aan hom oorhandig. Dan het hy afgeklim en sommer daar op die stoepmuurtjie die kwitansie uitgeskryf, dankie gesê, my kop gevryf en weer verder gery. Maar heel dikwels was hy die huis binnegenooi en dan het my ma vir hom koffie of tee aangebied en pa het vir hom ‘n drankie (‘n dop) aangebied. My ma se koffie of tee was seker maar nie te waffers nie, want hy het altyd die drankie aanvaar. Dan het hulle nou grootmensdinge gesels, seker maar oor die dood ook want hy sal mos nou die skakel wees met die langslewende en daardie goed moet deeglik deurgesels word. En as die bespreking dan te lank aanhou sal my ma weer koffie of tee aanbied en my pa ‘n drankie en telkens sou hy die drankie aanvaar. As die besprekings nou klaar was, het hy opgestaan en baie saaklik en stigtelik dankie gesê vir die gesels en die drankies en my ma belowe dat hy volgende keer beslis van die koffie of tee sal neem. Dan is hy vort na die volgende huis waar daar dalk nóg  koffie of drankies op hom sou wag.

Ek het nooit geweet wat sy van was nie maar my neef, Eugene, het my gehelp daarmee. Hy was ‘n Wolmarans. En die baie vriendelike Irma van AVBOB op Oudtshoorn was so gaaf om sy begrafnisbrief vir my aan te stuur. In sy laaste dae was hy ‘n inwoner van  Helen Bellinganhof Tehuis vir Bejaardes.

Rus in vrede Josephus Johannes Jacobus Wolmarans (1925-2013).

© 2017 Johann H Claassen

VOETNOTAS – Winteruitgawe 2017

https://lookaside.fbsbx.com/file/Voetnotas Vol 6.1.pdf?token=AWz106RCrNBmsjlZD01-PrgLGKfq0C5syTb2GzFMwmTTaHik8T9MtJ1V6Q_WfR-tRPsyK6OhHadjOpQWQAlcvZsl0XzacnDQKfBtscbdmemKJ6lt9nPxyWqL_kr0tuCm7Kjxq5dhy5JI1OkkKQosbtJtVoetnotas Winter uitgawe voorblad

Redberry Farm Hedge Maze — what to do in the garden hood

The Redberry Farm in George plays host to the largest permanent hedge maze in the Southern Hemisphere!

via Redberry Farm Hedge Maze — what to do in the garden hood

Exhibition: ‘Julia Margaret Cameron’ at the Victoria and Albert Museum, London

Bron: Exhibition: ‘Julia Margaret Cameron’ at the Victoria and Albert Museum, London

Travel in South Africa – The Paarl

Die Paarl  deur Martie Coetser-Pozyn.

Voetnotas – Drakenstein Heemkring Paarl

http://www.drakensteinheemkring.co.za/Publications_files/Vol%204.2.pdfDSCF8643

Geslagsregisters van die CELLIER, CELLIERS, CILLIE, CILLIÉ EN CILLIERS families in Suid-Afrika

Cilliers boek

Post Navigation