johannclaassen

Ek skryf (gewoonlik) soos dit is…

Archive for the category “Ou Geboue”

Holy Trinity Church, Main road, Paarl, South Africa.

978 Holy Trinity church

 Foto: Gribble versameling – Drakenstein Heemkring

IMG_0235

IMG_0236

IMG_0233

IMG_0232

IMG_0228

IMG_0231

IMG_0230

IMG_0229

 

IMG_0234

Beautiful building next to the church

Advertisements

Ou Geboue in die Paarl–‘n paar kosbare sketse.

Die Paarl is bekend vir sy pragtige historiese geboue en net in die Hoof straat alleen, is meer as 200 bewaringswaardige geboue. Ek bied hiermee foto’s van ‘n paar sketse soos dit verskyn in die Paarl 300-brosjure.

De Woning - David Botha_

Holy Trinity Anglikaanse kerk - Christof Albertyn

Huis de Villiers - Desiree Picton-Seymour

Huis Gideon Malherbe - huisves nou die Afrikaanse Taalmuseum -  Desiree Picton-Seymour

Huis Wolfaardt - David Botha

La Rochelle koshuis - Christof Albertyn

Lutherse kerk - Christof Albertyn

Moskee in Breda straat - Christof Albertyn

New Orleans-Plaashuis - Desiree Picton-Seymour

Patriotgebou - Desiree Picton-Seymour

Protea bioskoop - nou AGS kerk - Christof Albertyn

Sinagoge - Christof Albertyn

Strooidakkerk - Christof Albertyn

Pêrel van die Boland – die mooi en die lelik.

Die agterkant van Clift Granietwerke. Reeds meer as 100 jaar aan die werk! Let op  die woorde, Zuider Paarl.

Elke stasie het een

Noorder Paarl begraafplaas
Image

Ou Hof straat Gevangenis

Die Western Province Tobacco Growers Co. Ltd. – gebou. Opgerig in 1929. Tabak straat

Ou Barclays Bank-gebou

C Goss General Dealer. Naby die Paarl stasie.

Paarl Hotel. Naby die Paarl stasie. In die ou dae ‘n spoggerige een. Met ‘n bietjie verbeelding, gekap en verf, kan dit weer mooi lyk. Die bome is reeds lankal daar en daar is genoeg ruimte vir stoeltjies, tafeltjies en kelnerinne met Franse kleertjies…

Was dit nie vir Coke nie… Naby die Paarl stasie.

Paarl Stasie, Een van drie stasies in die Paarl. Die aansluiting tussen Kaapstad en Paarl is in Maart 1863 voltooi. Die ander twee is Hugenoot en Dal Josaphat.

Kaap toe!

Sommige goed is gebreek maar oor die algemeen ‘n netjiese stasie.

KWV sedert 1918.

Mooi gebou en netjiese tuin. Die drinkers betaal…

Charles WH KOHLER (1862-1952) – stigterslid van die KWV

Gabriel LE ROUX – eerste eienaar van die plaas La Concorde waarop KWV geleë is.

La Concorde. Toegeken aan Gabriel LE ROUX in 1692. Hy was reeds daar sedert 1689.

Partymaal kan sipresse tog te mooi lyk op die regte plek.

James Barry Munnik gebou. Hieroor behoort ek heelwat kommentaar te kry – hoop ek.

Hoof straat 123. De Kraal gallery. Geleë op ‘n gedeelte van die plaas De Kraal (2 morg) wat in 1753 aan Adolph Jonker toegeken is.

Hoof straat 125. Opgerig 1925.

Hoof straat 127. De Noop restaurant.

Hoof straat 175. Agterkant van Roodeberg apteek.

Die gebou smelt mooi saam met die Paarl rots daaragter.

Hoof straat 175/177. Roodeberg apteek. Opgerig 1847. Eens op ‘n tyd die Bank of the Western Province. Die bank het selfs sy eie banknote uitgereik. Met die val van die diamant-mark in 1891  het dit opgehou bestaan.

Tempelier straat

Hoof straat 183. Charles PRESS gebou. Ook bekend as die Glassberg gebou. Opgerig in 1897. vir M GLASSBERG, ‘n Duitse fotograaf. Sien foto hieronder wat geskiedenis van die gebou beskryf.

Charles Press gebou.

Nog ‘n skoot van die C PRESS gebou.

Die geskiedenis van die Charles PRESS gebou.

Een van die bekendste geboue in die Paarl. Zomerlust. Boonste verdieping aangebring in die 1850’s. Die aanvanklike plaas het gestrek vanaf die Hoof straat tot teenaan die Bergrivier en is in 1792 toegeken aan Johan MEYER wie moontlik ook die huis laat oprig het. Ek hoor daar is spoke daar…

Tempelier straat rigting Bergrivier.

Hoof straat 217. PM (Peter Murray) CROSS gebou. Opgerig in 1899. Peter was ‘n kleremaker. Dit huisves nou onder andere die Kikka restaurant.

Hoof straat 219/221. Die linkerkanste gedeelte was vir ‘n baie lang tyd die Zuidmeer Kindertuin.

Hoof straat 223-227. Patriot gebou. Die Afrikaanse koerant, Die Patriot was hier gedruk en ook later, die Paarl Post.

Wynland Distriksmunisipaliteit.

De Straat. Ook aangewend as gevangenis en Poskantoor.

Die ou Paarl Bank, later oorgekoop deur Standard Bank in Julie 1891. Baie veranderings is aangebring in 1902. Tydens bespreking van hierdie veranderings is besluit om die gebou te vergroot tot verby die stoep. Hierdie verandering is verwerp aangesien dit aansienlik sou inbreuk maak op die gebied waar die klante gewoonlik hul perde vasgemaak het.

Nog ‘n skoot van die ou Standard Bank gebou. Die ysterpaal regs van die boom is ook sigbaar op ‘n baie ou foto van die gebou.

Die Toringkerk – ook bekend as die NG kerk Noorder-Paarl. Vanuit ‘n ongewone hoek geneem.

Die Paarl se Museum – ook bekend as De Oude Pastorie Museum. Voorheen was die Hugenote Museum hier gesetel

Windmills And How They Became A Dutch Icon « Dutch Ancestry Magazine

 

Windmills And How They Became A Dutch Icon « Dutch Ancestry Magazine.

Daily Maverick :: In search of Joburg’s condemned buildings

 

Daily Maverick :: In search of Joburg’s condemned buildings.

History Webs | Articles: Wagon builders

 

History Webs | Articles: Wagon builders.

Al langs die Hoof straat, Paarl – ‘n paar goedversorgde geboue.

Stap jy al met die Hoof straat langs, kom jy agter dat feitlik al die geboue in ‘n goed versorgde toestand is. Dis ‘n soort aansteeklikheid wat jy waarneem. Die een wil beter doen as die ander een; noem dit ook ‘n soort van kompetisie onder die eienaars, as jy wil.

Geniet hierdie paar geboue wat ek so op my wandeling afgeneem het. Sommige is meer breedvoeriger beskryf as ander maar  dis maar bloot omdat ek nie die geskiedenis van almal kon opspoor nie.

Voormalige Hoofposkantoor van die Paarl

Toringkerk se toring

Voor ingang van Toringkerk

Nog 'n aansig van die Toringkerk se toring

Laerskool Gimnasium

Saal van die Toringkerk

Bean in Love - nou 'n koffiewinkel

Voormalige Openbare biblioteek tot 2011

Core Catering met Petrus Claassen en Jerry in die foto

Johann Smit - kleremaker en -ontwerper

Moderne Bernina in 'n historiese gebou

Tandarts

Opgerig in 1925. Voormalige openbare biblioteek in die veertigerjare.

Skryfbehoefte winkel in die vroeë 1900's

Nuwe openbare biblioteek - amptelik geopen op 10 Maart 2012.

Ingang na Victoria Park

Amptelike opening-seremonie van die nuwe openbare biblioteek

Laan Rust - geboorteplek van Maria Leonora Du Toit

Min mense is bewus daarvan dat ‘n kleinkind van Gideon Malherbe, stigterslid van die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA), een van Suid-Afrika se eerste vroulike sendelingdokters was.

Maria Leonora du Toit is op 15 September 1905 gebore in “Laan Rust” in Pastorielaan in die Paarl, ‘n klipgooi van die huis van haar oupa Gideon, waarin die GRA in 1875 gestig is (vandag dieAfrikaanse Taalmuseum). Sy was ‘n laatlammetjie; en so swak by geboorte dat die dokter en vroedvrou gedink het sy is doodgebore. Eers na ‘n rukkie het hulle agtergekom dat die baba wel lewe. Sy was die res van haar lewe swak en sieklik. Maria het gestam uit twee families wat hul ten sterkste vir die saak van Afrikaans beywer het. Haar ma, Leonora, was die dogter van Gideon Malherbe, en kleindogter van dominee GWA van der Lingen. Maria en haar ouers het gereeld by haar oupa Gideon aan huis gekom.

Ernst du Toit, Maria se pa, was die seun van Daniël Francois du Toit van die plaas Naauwbepaald, deel van die historiese plaas Kleinbosch waarop die Hugenote-gedenkskool opgerig is. Ernst was slegs16 jaar oud toe hy by die GRA aangesluit het, en was ook die laaste oorlewende lid daarvan. Maria het baie gelukkige kinderjare in die Paarl beleef, en haar hele skoolloopbaan aan die Meisieskool La Rochelle deurgebring. Sy het kuns by ‘n sekere Mister Crooks geneem, en haar skilderklasse baie geniet. Maria was van haar vroegste kinderjare ‘n ernstige student en toegewyde Christen. Die aankondiging in haar matriekjaar dat sy ‘n mediese sendeling wil word, het almal onkant gevang. Nie net was sy baie sieklik nie; vrouedokters was in daardie dae nog amper iets ongehoords, en boonop in die woeste Afrika! Tog het haar diep-gelowige ouers hulle berus by haar besluit. Haar studiejare was baie moeilik, aangesien tuberkulose by haar gediagnoseer is en sy kort-kort haar studies vir ‘n jaar of meer moes onderbreek.

Sy het aanvanklik aan die Universiteit van Kaapstad studeer, waar die studente nog togas moes klas toe dra! Sy het uiteindelik haar studies voltooi aan die Universiteit van die Witwatersrand, waar die klimaat haar beter gepas het. Maria het haar eerste ondervinding van mediese sendingwerk in Swaziland opgedoen. Koning Sobhuza II het so ‘n aanhanger van haar geword dat hy later een van sy kinders Du Toit genoem het, na haar. Sy het 16 jaar in Nigerië en 8 jaar in Zambië gewerk, soms onder die moeilikste omstandighede denkbaar. Op Mkar, die Nigeriese sendingstasie waar sy gestasioneer was, was vir 14 jaar geen lopende water nie, en elektrisiteit het hulle eers ná 8 jaar gekry. Hulle het ook baie jare gewag op ‘n X-straal masjien en verkoelingsgeriewe, en medisyne kon hulle net een maal per jaar uit Engeland bestel. Die naaste telefoon en poskantoor was 96km ver, oor amper onbegaanbare paaie. Soms moes sy weens spasie gebrek pasiënte op haar eie bed ondersoek. Nogtans het sy uiters gekompliseerde operasies met groot sukses uitgevoer.

Sy vertel baie staaltjies van haar besoeke aan buiteklinieke. Aanvanklik is sy in die sysaal van’n motorfiets vervoer, voordat hulle ‘n donasie ontvang het waarmee ‘n ou Vauxhall aangekoop is. Soms moes hulle baie kilometers ver loop. Baie gevare het ook gedreig, veral die riviere vol krokodille en seekoeie. Op die buitepos aangekom, moes hulle dan bykans 500 pasiënte daagliks behandel, en soms op die vreemdste plekke slaap. Sy het een nag ‘n buitekamer gedeel met ‘n broeis hen, wat ongestoord op haar eiers bly sit het! Een van Maria se grootste prestasies was die instelling van opleiding om plaaslike inwoners as verpleërs op te lei. Mense wat sy sorgvuldig gekeur het, het ‘n behoorlike akademiese opleiding ontvang. Die standaard was so hoog dat die hospitaal spoedig as opleidingshospitaal erken is. Sommige van haar studente het later selfs gevorder tot die pos van matrone.

In 1955 het sy ‘n MBE van die Britse regering ontvang ter erkenning van haar werk in die sendingveld. In 1958 is die brons medalje van die Royal African Society aan haar toegeken. Meer beskeie huldeblyke was vir haar persoonlik belangriker, soos die “paar jams of kalbassie met ses eiers in ‘n bedenklike toestand”, wat aan haar geskenk is wanneer ‘n pasiënt gesond huis toe gaan. Eenkeer het ‘n man petrol uit sy eie motor vir hulle gesuig, en toe sy vra wat dit kos, sê hy: “Nothing, Doctor, two years ago you operated on me”. Toe sy eenmaal op Mkar terugkom ná haar verlof,  het ongeveer 400 vroue vyf Sondae na mekaar by haar huis kom sing, bid, toesprakies gemaak en geskenkies van kos (oorvloedig uit hul eie armoede) op die stoep neergesit. Dit het haar diep geraak.

Maria het in 1972 na Suid-Afrika teruggekeer, en eers in 1983, op 77-jarige leeftyd, die tuig finaal neergelê. Daarna het sy nog aanhou skryf en lesings gee tot kort voor haar dood in 1996, een dag voor haar een-en-negentigste verjaardag. Mense wat haar persoonlik geken het, praat van haar hele wese wat liefde en lig uitgestraal het – “an illuminated soul”.

Erkenning aan:  Annemarie van Zyl van die Afrikaanse Taalmuseum.

Aansig van Laan Rust rigting Paarlberg

Laan Rust rigting Bergrivier

Nog 'n skoot van Laan Rust

© 2012 Johann H Claassen

My Buurt – stukkie van die Paarl

Vanoggend ‘n bietjie met die kleinkind gaan stap. Sommer hier in die omgewing van waar ek bly. Dis verbasend hoeveel mens raaksien as jy rustig stap en die mooi goed rondom jou waarneem. Al die skatte uit die verlede wat nog steeds hier saam met ons is. Ek het ‘n paar geboue/wonings afgeneem – sommige bekend, ander minder bekend – maar wat vir my en Estelle bekoring inhou. Ek het ook my beste probeer om die geskiedenis van sommige aan te teken.  Interessant om daarop te let dat die Paarl se uitleg, anders as die meeste ander dorpe in die Kaapkolonie, nie formeel beplan is nie.  Hoop die lesers gaan dit ook net soveel geniet.

Die eerste foto is van die huis, Ararat, geleë aan die  Meul straat. Gebou op rots, redelik hoog op teen die berg, het dit, myns insiens, ‘n heel gepaste naam. Die uitsig vandaar, is asemrowend. Daar is ook ‘n klein kuns gallery op die grondvloer waar pragtige plaaslike kuns uitgestal en verkoop word.

Ararat in Meul straat

Die tweede foto is van Plein straat (upper Plain, soos dit op die GPS en kaarte verskyn) waar ek woon. Lieflike ou eikebome maar ‘n gemors as dit omval – en dit gebeur nogal gereeld. Let op na die breë sypaadjie aan die linkerkant. Waar ek staan met my kamera, sal u aan die regterkant die begin van Meul straat sien. Die straat met seker van die meeste geskiedkundige geboue. Slegs die Hoof straat het meer. ‘n Jaar na die Prins van Wallis se besoek in 1925, het genl. J.B.M. Hertzog die Paarl besoek  en sy stoet het onder andere langs Meul- en Plein straat beweeg oppad na ‘n stampvol Faure stadion.

Plein straat - my blyplek

Die derde huis van die hoek in Meul straat. Die kenmerkende solder vensters trek altyd my aandag.

Bo-punt van Meul straat

Nog steeds in Meul straat. Pragtige rietdak-huis met sy wolfneus-gewel. In die somer lekker beskut deur die ou eikebome.

Meul straat - berg se kant. Lekker weggesteek tussen die Eike.

Meul straat  90. Nie baie oud nie, maar steeds aantreklik met die wingerdprieël oor die stoep. Lieflike uitsig oor die Paarl.

Meul straat 90

Meul straat 58-60. Pickard huis. Dubbelverdieping met die gewone vyf erker-vensters aansig. Die skuifraam vensters en agt-paneel deur aan die linkerkant, dateer uit c. 1850. Die twee-vertrek diep uitleg met ‘n lae spits dak, is heel waarskynlik as ‘n enkelverdieping gebou  in die vroeeë 1800’s. Die huis was die eiendom van Jan Pickard vanaf 1842 en dis heel moontlik hy wat die gebou verander het na ‘n twee verdieping woning. Die woning, wat drasties gerestoureer is, was in ‘n stadium gebruik as ‘n skool en later as twee afsonderlike wonings. Op 18 Junie 1935 is ‘n plan goedgekeur vir die aanbou van ‘n garage deur mnr. C.C.F. Zimmerman.

Meul straat 58-60

Meul straat 66. Die Wolfaardt huis. ‘n Pragtige gerestoureerde huis met ‘n rietdak (so pas nuut oorgedek) met ‘n soldervenster-gewel en gladde deur wat heel waarskynlik nie deel was van die aanvanklike bouwerk nie. Dit het nog die oorspronklike  geelhout plafonne.

Meul straat 66

Bethel huis in Meul straat. Dis geleë  regoor Meul straat 66. Die foto se aansig is van die agterkant van die huis.
Hierdie U-vormige huis verteenwoordig die teksboek vervictorianiseerde Kaaps-Hollandse woning. Hoewel die gewel aandui dat dit in 1764 opgerig is, was dit reeds in 1752 in ‘n inventaris van Jean Blignaut aangedui. Die plaas Bethel (60 morg groot) is op 1 Januarie 1689 aan Louis Cordier, ‘n Franse Hugenoot en ouderling van die Drakensteinse gemeente,  toegestaan. Die erfbrief is in 1692 deur Simon van der Stel onderteken. Drasties gerestoureer. Huisves tans dokters en ander professionele beroepe.

Bethel huis Anno 1764

Nantes huis (nou Nantes-Vue) in Meul straat aan die bo-punt van Nantes straat. Vroeër ook bekend as die Meul-huis en geleë op die oorspronklike Nantes plaas. Pragtig gerestoureer. Die sinkdak was aanvanklik ‘n rietdak. Ek en my broer, Patrick, het die voorreg gehad om die kaste van Oregon Dennehout te vervaardig en in te bou in een van die badkamers van die huis.

Historiese agtergrond

Die plaas Nantes

Volgens die erfbrief gedateer 1 Maart 1692 is ‘n stuk grond van 60 morg aan ‘n sekere Jan Colmar toegeken. Colmar is ‘n stad in Elsas wat in 1697 deel van Frankryk geword het. Van Jan Colmar is slegs bekend dat hy die grond in 1693 aan Jacobus van der Heiden verkoop het. Daarna behoort die grond vir kort tydperke aan Hendrik Rodenberg, Berndt Burchardt (Burger) en Lambert Smit, totdat dit in 1709 die eiendom word van Guillaume Loree.  Loree was oorspronklik van die hawestad Nantes in die destydse provinsie Bretagne en hy het in 1695 na die Kaap gekom. Sy weduwee trou in 1719 met Paul Roux, seun van die voorleser Paul Roux wat in 1712 ‘n nabygeleë stukkie grond genaamd Oranje verkry het. Na Paul se dood behoort Nantes aan sy seun Johannes Petrus Roux. Laasgenoemde se weduwee dra die gedeelte van die plaas wat aan die Bergrivier grens in 1803 oor aan haar seun David Gerhardus Roux, terwyl die gedeelte teen die hang van Paarberg in 1809 die eiendom word van haar stiefseun Jan Roux.

David Gerhardus Roux dra sy gedeelte van Nantes in 1808 oor aan sy swaer Helmoed Hartwig Luttig en verhuis na die plaas Nabygelegen in Voor-Groenberg, Wamakersvallei. Luttig verkoop twee jaar later aan Hendrik Greeff wat in 1816 oordrag gee aan Jan Wensel Horak. Na die dood van sy eerste vrou verkoop Horak in 1822 aan Johannes Francois du Toit, ‘n seun van Stephanus du Toit van Wittenberg in Noorder Paarl en hy verhuis tydelik na Graaff-Reinet. Na Du Toit se dood word hierdie deel van Nantes die eiendom van Isak Gerhardus Horak, ‘n jonger broer van die vroeëre eienaar Jan Wensel Horak. Isak Gerhardus was in 1850 nog in besit van sy deel.

De Kleine Molen: Die gedeelte van Nantes teen Paarlberg wat in 1809 in besit van Jan Roux gekom het, was later bekend as De Kleine Molen. Jan se weduwee trou in 1812 met Johannes Jacobus du Toit, wat

sodoende die eienaar van die eiendom word. Nadat ook hy oorlede is, word De kleine Molen in 1842 die eiendom van Pieter Johannes de Villiers, ‘n swaer van Isak Gerhardus Horak

Die oorspronklike grense van Nantes was rofweg die huidige Nuwestraat aan die suidekant en Kasteelstraat aan die noorde kant. Teen Paarlberg was die plaas rofweg begrens deur Kloofstraat en Cordierstraat. Die Drakensteinse Meul was op Nantes geleë.

Die Drakenstein Meul

Daar is reeds in 1699 begin met die oprigting van ‘n watermeul om koring vir die inwoners van Drakenstein te maal. Die projek was onder beheer van die Landdros en Heemrade en Heemraad Berndt Burcherdt (Burger) is aangewys as kollektant. Hy was op daardie stadium eienaar van die plase Landskroon en Leeuwenjagt in Agter-Paarl, en hy kry ook in 1700 die meulpag. Die eerste meel is in November 1700 gemaal met Gerrit Wolfswinkel as meulenaar. Toe Burcherdt in 1702 die plaas Nantes aankoop, bepaal die koopkontrak onder andere dat die gedeelte van die plaas waarop die meul geleë is, nie by die koop ingesluit is nie en van die eiendom afgesny moet word. Hierdie bepaling is nie nagekom nie, en die hele plaas is na Burcherdt se dood aan die nuwe eienaar oorgedra.

In 1704 neem Marthinus van Staden die meulpag oor  met behoud van Wolfswinkel as meulenaar. Die waterwiel was egter in 1707 al so verrot dat dit vervang moes word. Die meulpag is dus tydelik opgeskort totdat ‘n nuwe waterwiel in Desember 1708 voltooi is. Die nuwe paghouer was Heemraad Pierre Rousseau met Estienne Bruere as meulenaar.

Vanaf 1712 was die paghouer self meulenaar. Die eerste persoon in die posisie was ene Dirk Brouwer. Hy is in 1714 oorlede. Na hom was Andries van Tonder die paghouer/meulenaar tot 1740. Hy word opgevolg deur Pieter Vion (Wium) en Jan Gabriël Visser. In 1807 kry ons Albertus Wynand Louw as meulenaar met Pieter Jacobus de Villiers in die pos omstreeks 1842.

Nantes (nou Nantes-Vue) in Meul straat aan die bo-punt van Nantes straat

‘n Foto van die  Drakensteinse Meul op die perseel wat deel was van Nantes. Dit het in 1917 afgebrand en is nie weer herbou nie.

Die Drakensteinse Meul in die laat 1800's.

Nog ‘n aansig van Nantes, geneem vanuit Nantes straat. Party dae lyk dit lekker daar met stoeltjies en tafeltjies op die stoep.

Nantes, afgeneem vanuit Nantes straat.

Die ou Kragsentralegebou van die Paarl.  Vroeer het paraffienlampe en kerse beligting verskaf. Sommige bruinmense het ‘n blikkie lampolie met ‘n stuk lap as spit gebruik om lig te verskaf. Hoofstraat was verlig met paraffien-straatlampe. As die son sak, het mnr. Manie Marais die lampe aangesteek. Hy het altyd in die Bo-Paarl (Suider-Paarl) begin en met sy eselkarretjie van lamppaal tot lamppaal gery. Die donkie het doodstil gestaan en mnr. Marais het op die sitplek van die waentjie geklim om by die lamp by te kom en dit aan te steek. Met dagbreek het hy weer al die lampe doodgeblaas.

Die Paarlse Stadsraad het in Junie 1914 besluit om ‘n kragstelsel vir die dorp te installeer. Dit was agt jaar voordat die Elektrisiteitsvoorsieningskommissie in 1922 gestig is om krag landwyd te voorsien. Al die waterregte van die Meulwaterstroom is deur die Stadsraad aangekoop. Die stroom wat uit Paarlberg vloei, het die naam gekry omdat ‘n ou meul vir baie jare deur hierdie waterstroom aangedryf is. Hulle plan was om dit ook vir kragopwekking te gebruik. Met die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog is die projek vertraag. Die Betheldam is op Paarlberg gebou en ‘n pypleiding is daarvandaan na ‘n kragsentralegebou onder Paarlberg gelei.  Die kragsentrale het twee 75 kW- hidro-elektriese opwekkers gehuisves.

Die kragopwekkers is op 22 Junie 1917 deur die destydse burgemeester, mnr. S.P.H. de Villiers, se vrou aan die gang gesit. Dit was ‘n feestelike geleentheld vir al die inwoners. Altesame 62 woonhuise en 250 straatligte is met dié elektrisiteit bedien. Gedurende 1920 het die Paarl ‘n droogte beleef en die destydse elektriese ingenieur, mnr. Hugh Purves, het voorgestel dat ‘n bykomende stoomkragstasie  opgerig moet word. Dit het egter deur die mat geval. Eers in 1925 het Evkom  aangebied om krag aan die dorp te lewer. Dit is aanvanklik van die hand gewys,  maar die volgende jaar is dit wel aanvaar. Die ou gaslampe van die Strooidakkerk is verkoop en nuwe elektriese ligte is op  Sondag, 15 November 1925, ingewy.  Mnr. A.L. Smook (vader van mnr. A.J.R. Smook van Smook en Seuns van Hoofstraat 472) was een van die pioniers op die gebied van  elektrisiteit in die Paarl. Hy het in 1926 na die Paarl gekom en ‘n onderneming  met die naam, A.L. Smook Engineering and Electrical Contractor in Lady  Greystraat begin. Die dorp het ontwikkel en al hoe meer industrieë het van krag gebruik begin maak. Volgens ‘n berig in die  Paarl Post  van 14 Junie 1928 het die Paarl Roller Flour Mills meer krag as enige ander nywerheidsinstelling in die Unie van Suid-Afrika gebruik. Ten spyte van die depressiejare het die vraag na elektrisiteit steeds toegeneem. In 1933 is  Evkom se toevoerspanning van 3 300 volt tot  11 500 volt verhoog.

Paarl se ou kragsentrale

Die Ou Meulteater. Geleë  tussen Nantes en die ou Kragsentrale. Reeds in die middel  1800’s het die Paarl ’n lewendige toneel- en musieklewe gehad.  Die Philharmonisch  Gezelschap is in 1865 deur prof. De Villiers gestig en het in 1885 ’n oratorium,  die ‘Verskyning van den Messias’ aangebied en is bygestaan deur die Paarlse Orkest. Heelwat toneel- en musiekgeselskappe sou daarna volg. Operettes, geskryf deur Paarlse inwoners,  is byvoorbeeld deur Kaapstadse Toneelverenigings opgevoer.  In 1951 word die Paarlse Teaterklub gestig maar die groot probleem was maar die gebrek aan ’n goed toegeruste teater. In 1954 word die Klein-Skuurteater in Pastorielaan in gebruik geneem nadat die klub die ou skuur opgeknap het. In 1971 word die ou brandweerstasie opgeknap en ingewy as die Ou Meul Teater.  Dit is steeds in gebruik en word baie lewendig bemark en aangewend vir topklas toneel- en sangroepe.

Die Ou Meul Teater in Meul straat.

Ek het hierdie foto geneem om aan te toon dat die Munisipaliteit uit pas is as dit kom by instandhouding van sy geboue veral in ‘n buurt waar die inwoners moeite doen om hul plekke instand te hou. Dis ‘n afskeep-aansig.

'n Blik op Die Berg. Ietwat verwaarloosde geboue komplementeer beslis nie die andersins pragtige uitsig nie.

Cheve huis geleë in Meul straat op die ou oorspronklike Cheve plaas. Dit was ‘n plaashuis reg langs die ou wapad teen die Paarlberg en wat later Meul straat geword het. Dit is H-vormige gewel huis wat suidwaarts front. Dis erg verwaarloos en die restourasie poging sloer nou al meer as 17 jaar tussen die Laerskool Gimnasium en die Erfenis Stigting.

Cheve huis

Die pragtige blou lug en die ou palmboom wat al dekades oor die Cheve huis waak, het ons aandag getrek.

Die boom waak al dekades lank oor Cheve huis

Die Cheve velde wat deur Laerskool Gimnasium en Hoërskool Labori benut word as Rugby-en krieketvelde.

Cheve velde

Nantes straat. Uitgelê op die oorspronklike plaas, Nantes. In hierdie straat word mooi huise aangetref wat in die vroeë 1900’s opgerig is.  Mooi ou klip woning, opgerig in 1922. Jammer dit kan nie ten volle aanskou word nie.

Nantes straat. Opgerig 1922

Nantes straat. La Paix. Baie aanskoulike Victoriaanse/Edwardiaanse villa met twee erke vensters onder Vlaamse gewels met ‘n bypassende  soortgelyke groter gewel in die middel. Kort egter baie aandag.

Nantes straat. La Paix

Nantes straat. Navarre. ‘n Wye simmetriese enkel-verdieping huis met twee flanke met  figuurgesnyde windveer gewels. In die middel is ook ‘n dekoratiewe figuurgesnyde windveer.

Nantes straat. Navarre

Nog ‘n mooi prentjie van Navarre. Kort bietjie aandag aan buitekant.

Navarre - 'n Voor-aansig.

Pragtige plek. Opgerig c. 1915. Goed instand gehou. Die plek om te bly as jy baie pasiënte het.

Nantes straat. As jy baie pasiënte het...

Bo Meul straat. Het nie kans gesien om dit aan te vat vandag nie. Jammer.

Berg-op!

Bronne

Albertyn, Elizabeth, Die argitektuur van die Paarl tussen die twee Wêreldoorloë – ‘n Kultuur-historiese Ondersoek, Universiteit Stellenbosch. 1992.

Claassen, J.H., Ongepubliseerde familie navorsing.

Fransen, Hans, The Old Buildings of the Cape, Jonathan Ball Publishers, Johannesburg. 2004.

Le Roux, J.G. en W.G., Ons Drakensteinse Erfgrond, Noorder-Paarl en Suider-Paarl.

Lantern, Tydskrif vir Kennis en Kultuur, Mei 1988.

Behalwe vir die foto van die Ou Meul, is al die foto’s geneem  deur myself.

© 2011 Johann H Claassen

Post Navigation